TG STACJA Telewizja z Miasta Gwarków
1 rok temu, 2018-01-24

Maszyna parowa jak Złoty Pociąg

  Weronika Herzog

Tarnowskie Góry mają swój Złoty Pociąg! W okolicy Parku Kunszt trwają poszukiwania śladów pierwszej w tej części Europy maszyny parowej, którą górnicy wykorzystywali od końca XVIII w. do pompowania nadmiaru wody z wyrobisk kopalni Fryderyk. Miejsce to wraz z innymi zabytkami pogórniczymi miasta zostało w ubiegłym roku wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. 

W pracach poszukiwawczych z wykorzystaniem nowoczesnych georadarów biorą udział naukowcy Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego z Sosnowca, a także wspierająca ich firma z Trzebini zajmująca się badaniami geofizycznymi. Wstępne poszukiwania fundamentów i innych śladów działalności słynnej, bo pierwszej na Górnym Śląsku maszyny parowej, a także leżącej kilka metrów pod ziemią sztolni, tzw. Kunst Rösche, przeprowadzono w rejonie Parku Kunszt znajdującego się w dzielnicy miasta - Bobrowniki Śląskie. 

 

- Korzystamy z nieinwazyjnych metod geofizycznych, z metody georadarowej, przy wykorzystaniu różnych anten, mamy możliwość zajrzenia co jest pod ziemią, nawet na głębokość kilkunastu metrów. Wyniki przedstawione są w postaci przekroju tzw. radarogramów i na nich możemy określić, gdzie znajduje się dana struktura, bądź fundamenty. Możemy określić głębokość na jakiej się znajdują i ich rozmiar - mówi dr Marta Kondracka z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ z Sosnowca. 

 

32-calową maszynę parową typu Newcomen wyprodukowano w 1787 r. w należącej do Samuela Homfraya hucie żelaza Penydarran w południowej Walii. Po przetransportowaniu urządzenia do portu w Cardiff, załadowano je na statek, który po kilku dniach żeglugi dotarł do Szczecina. Tam maszynę przeładowano na barki pływające po Odrze. Po przebyciu ok. 600 km, w miejscowości Zdzieszowice, nastąpił rozładunek. W sierpniu 1787 r. ten niesamowity wynalazek dotarł za pomocą furmanek do Tarnowskich Gór. Proces montażu ważącego ponad 30 ton kolosa, w specjalnie do tego przystosowanym budynku, nadzorował jego konstruktor, Samuel Homfray. Cudo óczesnej techniki rozpoczęło pracę 19 stycznia 1788 r.

Piękna dziś dolina z zabytkowym kopcem z początku XIX w., linią kolei wąskotorowej była od końca XVIII w. najważniejszym miejscem wydobycia kruszców srebra i ołowiu w środkowej Europie. Pracowały tu nie tylko maszyny parowe, ale także potężne kieraty odwadniające. 

Dzięki zastosowaniu techniki parowej górnikom udało się ujarzmić siły natury i skutecznie odwadniać podziemia kopalni Fryderyk. Wieści o uruchomieniu pierwszej, a w następnych latach kolejnych 7 maszyn sprawiły, że Tarnowskie Góry stały się obowiązkowym punktem wizyt wielkich tego świata. Pracę maszyn a także tutejszy przemysł oglądały nie tylko koronowane głowy starego kontynentu, ale także książęta, wojskowi, naukowcy, muzycy i poeci. 

Wrażenia z tych wizyt, znamienici goście przelewali na papier wpisując się do tzw. Złotej Księgi Tarnowskich Gór. Zawiera ona ponad 900 nazwisk osób, który odwiedziły miasto gwarków od momentu uruchomienia pierwszej maszyny. "Być może inni zechcą hamować namiętności, inni zwalczać siły natury, tarnogórzanie, wy zaprzęgliście te siły, a one przez was kierowane czynią co im każecie." - napisał Christian Gottfried Klose, który wpisał się do Księgi w lipcu 1797 r.

Uruchomioną 19 stycznia 1788 r. maszynę wykorzystano do odwadniania podziemnych wyrobisk kopalni Fryderyk. W 1834 r. urządzenie zdemontowano i przewieziono do pracy w kopalni węgla Król w Chorzowie. Po maszynie został kilkukondygnacyjny budynek, który przedsiębiorstwo wykorzystało później na cele mieszkaniowe.

- Poszukiwania skupiają się na dwóch elementach. Po pierwsze na odnalezieniu fundamentów budynku tej pierwszej maszyny oraz jednej ze sztolni, tzw. Kunst Rösche, dzięki której można było odprowadzić wodę z tego rejonu do rzeki Stoły - mówi Wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej Zbigniew Pawlak

Zdaniem wiceszefa SMZT, odkrycie fundamentów budynku, w którym pracowała 32-calowa maszyna parowa typu Newcomen, a także dawnej sztolni Kunst Rösche, byłoby przełomowe i otworzyłoby drogę do rozmów ze Śląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków o rozpoczęciu na tym terenie badań archeologicznych.

 

Prowadzone w okolicy Parku Kunszt prace wzbudzają w każdym z mieszkańców Tarnowskich Gór niesamowite emocje, są próbą dotarcia do naszych źródeł – bowiem tutaj zaczęła się druga znacząca era wydobycia rud ołowiu, srebra i cynku. To także miejsce rozpoczęcia w tej części Europy rewolucji przemysłowej– mówi burmistrz Tarnowskich Gór Arkadiusz Czech wskazując, że  zainstalowana pierwsza maszyna parowa zrewolucjonizowała nie tylko odwadnianie tarnogórskich podziemi, ale również nadała górnośląskiemu górnictwu nowego wymiaru.

 

Wstępne badania rejonu założenia kopalni Fryderyk to efekt umowy, jaką w czerwcu uiegłego roku Urząd Miasta Tarnowskie Góry podpisał z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach. Sprawę badań pilotuje natomiast Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, partner strategiczny tarnogórskiego magistratu.

Wyniki przeprowadzonych, wstępnych badań, naukowcy będą poddawali teraz wnikliwej analizie i obróbce komputerowej.

 

 

1 rok temu, 2018-01-24

MIEJSCE NA TWOJĄ REKLAMĘ


REKLAMA

2019-07-17
Mieszkańcy powiatu tarnogórskiego stają się coraz bogatsi

W powiecie tarnogórskim mieszka aż 135 milionerów. Są to dane z roku 2018, z których wynika, że w ciągu 12 miesięcy przybyło ich...

2019-07-17
Jedna z altan została podpalona

W nocy z 9 na 10 lipca przy ulicy Kasztanowej w Tarnowskich Górach paliły się altany. Przyczyną pożaru było podpalenie jednej z nich.

2019-07-17
Pieniądze na park w Nakle Śląskim

W tarnogórskim starostwie podpisano z Zakładem Pielęgnacji i Leczenia Drzew Parkowych i Pomnikowych z Ustronia na rewitalizację parku w Nakle Ś...

2019-07-17
Święto policji 2019

24 lipca policja w Polsce obchodzi swoje święto. Uroczyste obchody Powiatowej Policji w Tarnowskich Górach odbyły się ponad tydzień wcześniej w Centru...

2019-07-16
Rekrutacja do szkół średnich - zakwalifikowano 2135 uczniów

Wczoraj, 15 lipca do szkół średnich podległych powiatowi tarnogórskiemu zakwalifikowano 2135 uczniów. Rekrutacja dla absolwe...

2019-07-16
Tarnogórzanki wystąpują na Mistrzostwach Europy

Selekcjoner reprezentacji Polski hokeja na trawie K-21 Alicja Koperska powołała osiemnaście zawodniczek na Mistrzostwa Europy grupy B, które od...

2019-07-16
Książka, którą napisało życie

"Bądź moim marzeniem" to tytuł książki, która została wydana na początku czerwca. Jej autorką jest Tarnogórzanka Monika Michalik. Jak sama podkreśla,...

2019-07-15
Remont na trasie wąskotorówki

Wąskotorówka kursuje pomiędzy Bytomiem a Miasteczkiem Śląskim w każdy weekend. Trasa wymaga jednak ciągłych remontów. Na stacji Bytom Ka...

2019-07-15
Barbórka w środku lata 2019

Po raz drugi w Tarnowskich Górach odbyła się Barbórka w środku lata. Najważniejszym punktem były związane z 235. rocznicą odkrycia złóż srebronośnych...

2019-07-14
Grupa Poszukiwawczo-Ratownicza z Radzionkowa przeszukuje zawalony budynek

W Siemianowicach Śląskich przy ulicy Sobieskiego zawalił się budynek. Służby przeszukują gruzowisko.  

2019-07-14
Autobus wymusił pierwszeństwo

W okolicach ulicy Wyszyńskiego i Obwodnicy doszło do kolizji. Autobus zderzył się z samochodem osobowym.  

2019-07-13
Wypadek w Tarnowskich Górach - zginęła motorowerzystka

Do tragicznego wypadku doszło w dziś (13.07 br.) nad ranem. Jedna osoba zginęła na miejscu.