TG STACJA Telewizja z Miasta Gwarków
3 lata temu, 2018-01-24

Maszyna parowa jak Złoty Pociąg

  Weronika Herzog

Tarnowskie Góry mają swój Złoty Pociąg! W okolicy Parku Kunszt trwają poszukiwania śladów pierwszej w tej części Europy maszyny parowej, którą górnicy wykorzystywali od końca XVIII w. do pompowania nadmiaru wody z wyrobisk kopalni Fryderyk. Miejsce to wraz z innymi zabytkami pogórniczymi miasta zostało w ubiegłym roku wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. 

W pracach poszukiwawczych z wykorzystaniem nowoczesnych georadarów biorą udział naukowcy Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego z Sosnowca, a także wspierająca ich firma z Trzebini zajmująca się badaniami geofizycznymi. Wstępne poszukiwania fundamentów i innych śladów działalności słynnej, bo pierwszej na Górnym Śląsku maszyny parowej, a także leżącej kilka metrów pod ziemią sztolni, tzw. Kunst Rösche, przeprowadzono w rejonie Parku Kunszt znajdującego się w dzielnicy miasta - Bobrowniki Śląskie. 

 

- Korzystamy z nieinwazyjnych metod geofizycznych, z metody georadarowej, przy wykorzystaniu różnych anten, mamy możliwość zajrzenia co jest pod ziemią, nawet na głębokość kilkunastu metrów. Wyniki przedstawione są w postaci przekroju tzw. radarogramów i na nich możemy określić, gdzie znajduje się dana struktura, bądź fundamenty. Możemy określić głębokość na jakiej się znajdują i ich rozmiar - mówi dr Marta Kondracka z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ z Sosnowca. 

 

32-calową maszynę parową typu Newcomen wyprodukowano w 1787 r. w należącej do Samuela Homfraya hucie żelaza Penydarran w południowej Walii. Po przetransportowaniu urządzenia do portu w Cardiff, załadowano je na statek, który po kilku dniach żeglugi dotarł do Szczecina. Tam maszynę przeładowano na barki pływające po Odrze. Po przebyciu ok. 600 km, w miejscowości Zdzieszowice, nastąpił rozładunek. W sierpniu 1787 r. ten niesamowity wynalazek dotarł za pomocą furmanek do Tarnowskich Gór. Proces montażu ważącego ponad 30 ton kolosa, w specjalnie do tego przystosowanym budynku, nadzorował jego konstruktor, Samuel Homfray. Cudo óczesnej techniki rozpoczęło pracę 19 stycznia 1788 r.

Piękna dziś dolina z zabytkowym kopcem z początku XIX w., linią kolei wąskotorowej była od końca XVIII w. najważniejszym miejscem wydobycia kruszców srebra i ołowiu w środkowej Europie. Pracowały tu nie tylko maszyny parowe, ale także potężne kieraty odwadniające. 

Dzięki zastosowaniu techniki parowej górnikom udało się ujarzmić siły natury i skutecznie odwadniać podziemia kopalni Fryderyk. Wieści o uruchomieniu pierwszej, a w następnych latach kolejnych 7 maszyn sprawiły, że Tarnowskie Góry stały się obowiązkowym punktem wizyt wielkich tego świata. Pracę maszyn a także tutejszy przemysł oglądały nie tylko koronowane głowy starego kontynentu, ale także książęta, wojskowi, naukowcy, muzycy i poeci. 

Wrażenia z tych wizyt, znamienici goście przelewali na papier wpisując się do tzw. Złotej Księgi Tarnowskich Gór. Zawiera ona ponad 900 nazwisk osób, który odwiedziły miasto gwarków od momentu uruchomienia pierwszej maszyny. "Być może inni zechcą hamować namiętności, inni zwalczać siły natury, tarnogórzanie, wy zaprzęgliście te siły, a one przez was kierowane czynią co im każecie." - napisał Christian Gottfried Klose, który wpisał się do Księgi w lipcu 1797 r.

Uruchomioną 19 stycznia 1788 r. maszynę wykorzystano do odwadniania podziemnych wyrobisk kopalni Fryderyk. W 1834 r. urządzenie zdemontowano i przewieziono do pracy w kopalni węgla Król w Chorzowie. Po maszynie został kilkukondygnacyjny budynek, który przedsiębiorstwo wykorzystało później na cele mieszkaniowe.

- Poszukiwania skupiają się na dwóch elementach. Po pierwsze na odnalezieniu fundamentów budynku tej pierwszej maszyny oraz jednej ze sztolni, tzw. Kunst Rösche, dzięki której można było odprowadzić wodę z tego rejonu do rzeki Stoły - mówi Wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej Zbigniew Pawlak

Zdaniem wiceszefa SMZT, odkrycie fundamentów budynku, w którym pracowała 32-calowa maszyna parowa typu Newcomen, a także dawnej sztolni Kunst Rösche, byłoby przełomowe i otworzyłoby drogę do rozmów ze Śląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków o rozpoczęciu na tym terenie badań archeologicznych.

 

Prowadzone w okolicy Parku Kunszt prace wzbudzają w każdym z mieszkańców Tarnowskich Gór niesamowite emocje, są próbą dotarcia do naszych źródeł – bowiem tutaj zaczęła się druga znacząca era wydobycia rud ołowiu, srebra i cynku. To także miejsce rozpoczęcia w tej części Europy rewolucji przemysłowej– mówi burmistrz Tarnowskich Gór Arkadiusz Czech wskazując, że  zainstalowana pierwsza maszyna parowa zrewolucjonizowała nie tylko odwadnianie tarnogórskich podziemi, ale również nadała górnośląskiemu górnictwu nowego wymiaru.

 

Wstępne badania rejonu założenia kopalni Fryderyk to efekt umowy, jaką w czerwcu uiegłego roku Urząd Miasta Tarnowskie Góry podpisał z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach. Sprawę badań pilotuje natomiast Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, partner strategiczny tarnogórskiego magistratu.

Wyniki przeprowadzonych, wstępnych badań, naukowcy będą poddawali teraz wnikliwej analizie i obróbce komputerowej.

 

 

3 lata temu, 2018-01-24
REKLAMA

REKLAMA

2021-05-06
RUSZAJĄ PIERWSZE METROLINIE - ZMIANY W ROZKŁADZIE LINII 19

Zarząd Transportu Metropolitalnego w Katowicach informuje, że w związku z wprowadzeniem od dnia 8 maja 2021 roku zadań linii metropolitalnych –...

2021-05-05
Projekt społeczny - Jeżech stond

Nie brakuje im chęci i kreatywności. Swoje pomysły i lokalne przywiązanie przekuwają na gotowe projekty. Odczarowują stereotyp kopalnianego regio...

2021-05-01
TARNOGÓRSKA HALA SPORTOWA MASOWYM PUNKTEM SZCZEPIEŃ

Tarnogórska hala sportowa przy parku wodnym zamieniła się w masowy punkt szczepień. Szczepienia wykonywane są od poniedziałku do soboty w godzinach 8-...

2021-04-29
JECHAŁ NA SZCZEPIENIE - MIAŁ PONAD 3 PROMILE ALKOHOLU

56-latek, chcąc zaszczepić się przeciwko Covid-19, wsiadł za kierownicę samochodu kompletnie pijany. Mężczyzna nie dojechał na miejsce szczepienia, po...

2021-04-28
POLICJA SZUKA SPRAWCY WYPADKU

Policjanci z Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w Tarnowskich Górach poszukują osób, które były świadkami wypadku d...

2021-04-22
Koleją do lotniska w Pyrzowicach - od kwietnia szerszy zakres prac

W kwietniu rozpoczęły się prace na torach między Siewierzem a Pyrzowicami. To następny odcinek budowy kolejowego połączenia do portu lotniczego &bdquo...

2021-04-21
DZIAŁKOWICZU, NIE DAJ SIĘ OKRAŚĆ!

Sezon działkowy w pełni. Pogoda sprzyja zarówno pracom ogrodowym, jak i relaksowi na działce. Niestety zdarza się, że pozostawiony w słabo zabe...

2021-04-19
ZŁODZIEJ WPADŁ, GDY WRÓCIŁ PO KOLEJNY ŁUP...

Spore zaskoczenie spotkało mężczyznę, który w jednym z tarnogórskich marketów kradł sprzęt elektroniczny. Sprawca myślał, że w pr...

2021-04-14
WYCIEK I ZAPALENIA SIĘ GAZU NA ULICY OPOLSKIEJ

Tarnogórscy policjanci wyjaśniają przyczyny i okoliczności wycieku i zapalenia się gazu. Na skutek pożaru, 63 i 32-letni pracownicy gazowni z p...

2021-04-12
DOSTAŁEŚ SMS-A O NIEZAPŁACONYM MANDACIE? UWAŻAJ TO OSZUSTWO!

Otrzymałeś SMS-a z informacją o niezapłaconym mandacie? Kwota nie jest wysoka, więc dla świętego spokoju klikasz w przesłany link? Uważaj! Możesz stra...

2021-04-09
SŁUŻBA, KTÓRA NIESIE POMOC

Do nietypowej interwencji doszło nocą w jednym z mieszkań w Tarnowskich Górach. O wsparcie poprosiła policjantów kobieta, która n...

2021-04-07
KIERUJĄCA SAMOCHODEM ZDERZYŁA SIĘ Z ŁOSIEM. MOGŁO DOJŚĆ DO TRAGEDII!

Sporo szczęścia miała 30-letnia kierująca fordem. Kobieta zderzyła się z przebiegającym przez jezdnię...łosiem. Na szczęście nie doszło do tragedii. S...