TG STACJA Telewizja z Miasta Gwarków
1 rok temu, 2018-01-24

Maszyna parowa jak Złoty Pociąg

  Weronika Herzog

Tarnowskie Góry mają swój Złoty Pociąg! W okolicy Parku Kunszt trwają poszukiwania śladów pierwszej w tej części Europy maszyny parowej, którą górnicy wykorzystywali od końca XVIII w. do pompowania nadmiaru wody z wyrobisk kopalni Fryderyk. Miejsce to wraz z innymi zabytkami pogórniczymi miasta zostało w ubiegłym roku wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. 

W pracach poszukiwawczych z wykorzystaniem nowoczesnych georadarów biorą udział naukowcy Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego z Sosnowca, a także wspierająca ich firma z Trzebini zajmująca się badaniami geofizycznymi. Wstępne poszukiwania fundamentów i innych śladów działalności słynnej, bo pierwszej na Górnym Śląsku maszyny parowej, a także leżącej kilka metrów pod ziemią sztolni, tzw. Kunst Rösche, przeprowadzono w rejonie Parku Kunszt znajdującego się w dzielnicy miasta - Bobrowniki Śląskie. 

 

- Korzystamy z nieinwazyjnych metod geofizycznych, z metody georadarowej, przy wykorzystaniu różnych anten, mamy możliwość zajrzenia co jest pod ziemią, nawet na głębokość kilkunastu metrów. Wyniki przedstawione są w postaci przekroju tzw. radarogramów i na nich możemy określić, gdzie znajduje się dana struktura, bądź fundamenty. Możemy określić głębokość na jakiej się znajdują i ich rozmiar - mówi dr Marta Kondracka z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ z Sosnowca. 

 

32-calową maszynę parową typu Newcomen wyprodukowano w 1787 r. w należącej do Samuela Homfraya hucie żelaza Penydarran w południowej Walii. Po przetransportowaniu urządzenia do portu w Cardiff, załadowano je na statek, który po kilku dniach żeglugi dotarł do Szczecina. Tam maszynę przeładowano na barki pływające po Odrze. Po przebyciu ok. 600 km, w miejscowości Zdzieszowice, nastąpił rozładunek. W sierpniu 1787 r. ten niesamowity wynalazek dotarł za pomocą furmanek do Tarnowskich Gór. Proces montażu ważącego ponad 30 ton kolosa, w specjalnie do tego przystosowanym budynku, nadzorował jego konstruktor, Samuel Homfray. Cudo óczesnej techniki rozpoczęło pracę 19 stycznia 1788 r.

Piękna dziś dolina z zabytkowym kopcem z początku XIX w., linią kolei wąskotorowej była od końca XVIII w. najważniejszym miejscem wydobycia kruszców srebra i ołowiu w środkowej Europie. Pracowały tu nie tylko maszyny parowe, ale także potężne kieraty odwadniające. 

Dzięki zastosowaniu techniki parowej górnikom udało się ujarzmić siły natury i skutecznie odwadniać podziemia kopalni Fryderyk. Wieści o uruchomieniu pierwszej, a w następnych latach kolejnych 7 maszyn sprawiły, że Tarnowskie Góry stały się obowiązkowym punktem wizyt wielkich tego świata. Pracę maszyn a także tutejszy przemysł oglądały nie tylko koronowane głowy starego kontynentu, ale także książęta, wojskowi, naukowcy, muzycy i poeci. 

Wrażenia z tych wizyt, znamienici goście przelewali na papier wpisując się do tzw. Złotej Księgi Tarnowskich Gór. Zawiera ona ponad 900 nazwisk osób, który odwiedziły miasto gwarków od momentu uruchomienia pierwszej maszyny. "Być może inni zechcą hamować namiętności, inni zwalczać siły natury, tarnogórzanie, wy zaprzęgliście te siły, a one przez was kierowane czynią co im każecie." - napisał Christian Gottfried Klose, który wpisał się do Księgi w lipcu 1797 r.

Uruchomioną 19 stycznia 1788 r. maszynę wykorzystano do odwadniania podziemnych wyrobisk kopalni Fryderyk. W 1834 r. urządzenie zdemontowano i przewieziono do pracy w kopalni węgla Król w Chorzowie. Po maszynie został kilkukondygnacyjny budynek, który przedsiębiorstwo wykorzystało później na cele mieszkaniowe.

- Poszukiwania skupiają się na dwóch elementach. Po pierwsze na odnalezieniu fundamentów budynku tej pierwszej maszyny oraz jednej ze sztolni, tzw. Kunst Rösche, dzięki której można było odprowadzić wodę z tego rejonu do rzeki Stoły - mówi Wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej Zbigniew Pawlak

Zdaniem wiceszefa SMZT, odkrycie fundamentów budynku, w którym pracowała 32-calowa maszyna parowa typu Newcomen, a także dawnej sztolni Kunst Rösche, byłoby przełomowe i otworzyłoby drogę do rozmów ze Śląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków o rozpoczęciu na tym terenie badań archeologicznych.

 

Prowadzone w okolicy Parku Kunszt prace wzbudzają w każdym z mieszkańców Tarnowskich Gór niesamowite emocje, są próbą dotarcia do naszych źródeł – bowiem tutaj zaczęła się druga znacząca era wydobycia rud ołowiu, srebra i cynku. To także miejsce rozpoczęcia w tej części Europy rewolucji przemysłowej– mówi burmistrz Tarnowskich Gór Arkadiusz Czech wskazując, że  zainstalowana pierwsza maszyna parowa zrewolucjonizowała nie tylko odwadnianie tarnogórskich podziemi, ale również nadała górnośląskiemu górnictwu nowego wymiaru.

 

Wstępne badania rejonu założenia kopalni Fryderyk to efekt umowy, jaką w czerwcu uiegłego roku Urząd Miasta Tarnowskie Góry podpisał z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach. Sprawę badań pilotuje natomiast Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, partner strategiczny tarnogórskiego magistratu.

Wyniki przeprowadzonych, wstępnych badań, naukowcy będą poddawali teraz wnikliwej analizie i obróbce komputerowej.

 

 

1 rok temu, 2018-01-24

MIEJSCE NA TWOJĄ REKLAMĘ


REKLAMA

2019-09-18
Superbohaterowie z mocą powracają do Bytomia

Jeszcze tylko kilka dni dzieli nas od wydarzenia, które na powrót zmieni Bytom w kolorową, pełną spontaniczności galaktykę ludzi pozytyw...

2019-09-18
Nadleśnictwo Świerklaniec zaprasza do wspólnej akcji "#sprzątaMY polskie lasy z Prezydentem"

W piątek 20 września, kiedy na całym globie będzie rozpoczynało się „Sprzątanie Świata”, w ramach zainicjowanej przez Prezydenta...

2019-09-18
Szlachetna Paczka - poszukiwani wolontariusze

Finał Szlachetnej Paczki dopiero za kilka miesięcy, jednak wolontariusze, bez których dobrej woli akcja jest niemożliwa do zrealizowania, poszu...

2019-09-18
Siła pary powraca do miasta gwarków

Przenieś się do wieku pary i niesamowitych wynalazków, podziwiaj niezwykłe maszyny, które były kiedyś siłą napędową europejskiej gospoda...

2019-09-18
Jubileusz 50-lecia tarnogórskiej "Kolejówki"

W tym roku swoje 50-lecie obchodzi Zespół Szkół Techniczno-Usługowych im. Jana Pawła II w Tarnowskich Górach. Oficjalne obchody z...

2019-09-18
Skradziono jej zegar, znalazła go w antykwariacie-włamywacze w rękach policjantów

Dwóch zatrzymanych oraz zabezpieczone łupy pochodzące z kradzieży - to bilans akcji policjantów z komisariatu w Radzionkowie. Mundurowi...

2019-09-17
Trwa ustalanie tożsamości zmarłego mężczyzny

Śledczy z wydziału kryminalnego komendy policji w Piekarach Śląskich prowadzą wciąż czynności mające na celu umożliwienie identyfikacji mężczyzny, kt&...

2019-09-17
Mieszkańcy Powiatu Tarnogórskiego decydują!

Do końca września trwa głosowanie w ramach tegorocznego Budżetu Partycypacyjnego Powiatu Tarnogórskiego. Do wyboru jest 14 projektów.

2019-09-17
Monika Szadyko wicemistrzynią Polski

O starcie w Mistrzostwach Polski Hardstyle Kettlebell Postanowiła w ubiegłym roku i było warto. Dziś Monika Szadyko jest wicemistrzynią Polski.

2019-09-16
W Reptach znów nowy dyrektor

Górnośląskie Centrum Rehabilitacji Repty ma nowego dyrektora. Zarząd Województwa powołał na to stanowisko Norberta Komara.

2019-09-16
Uroczyste otwarcie boiska wielofunkcyjnego w Krupskim Młynie

Na ten dzień czekała cała społeczność szkoły. 12.09.2019 r. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym im. Ottona Lipkowskiego w Krupskim Młynie odbyło...

2019-09-16
117 mln euro na odbudowę linii Tarnowskie Góry - Zawiercie

Komisja Europejska wsparła budowę linii kolejowej do Pyrzowic. Dofinansowane zostaną w sumie trzy projekty, w tym 117 mln euro zostanie przeznaczonych...