TG STACJA Telewizja z Miasta Gwarków
2 lata temu, 2018-01-24

Maszyna parowa jak Złoty Pociąg

  Weronika Herzog

Tarnowskie Góry mają swój Złoty Pociąg! W okolicy Parku Kunszt trwają poszukiwania śladów pierwszej w tej części Europy maszyny parowej, którą górnicy wykorzystywali od końca XVIII w. do pompowania nadmiaru wody z wyrobisk kopalni Fryderyk. Miejsce to wraz z innymi zabytkami pogórniczymi miasta zostało w ubiegłym roku wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. 

W pracach poszukiwawczych z wykorzystaniem nowoczesnych georadarów biorą udział naukowcy Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego z Sosnowca, a także wspierająca ich firma z Trzebini zajmująca się badaniami geofizycznymi. Wstępne poszukiwania fundamentów i innych śladów działalności słynnej, bo pierwszej na Górnym Śląsku maszyny parowej, a także leżącej kilka metrów pod ziemią sztolni, tzw. Kunst Rösche, przeprowadzono w rejonie Parku Kunszt znajdującego się w dzielnicy miasta - Bobrowniki Śląskie. 

 

- Korzystamy z nieinwazyjnych metod geofizycznych, z metody georadarowej, przy wykorzystaniu różnych anten, mamy możliwość zajrzenia co jest pod ziemią, nawet na głębokość kilkunastu metrów. Wyniki przedstawione są w postaci przekroju tzw. radarogramów i na nich możemy określić, gdzie znajduje się dana struktura, bądź fundamenty. Możemy określić głębokość na jakiej się znajdują i ich rozmiar - mówi dr Marta Kondracka z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ z Sosnowca. 

 

32-calową maszynę parową typu Newcomen wyprodukowano w 1787 r. w należącej do Samuela Homfraya hucie żelaza Penydarran w południowej Walii. Po przetransportowaniu urządzenia do portu w Cardiff, załadowano je na statek, który po kilku dniach żeglugi dotarł do Szczecina. Tam maszynę przeładowano na barki pływające po Odrze. Po przebyciu ok. 600 km, w miejscowości Zdzieszowice, nastąpił rozładunek. W sierpniu 1787 r. ten niesamowity wynalazek dotarł za pomocą furmanek do Tarnowskich Gór. Proces montażu ważącego ponad 30 ton kolosa, w specjalnie do tego przystosowanym budynku, nadzorował jego konstruktor, Samuel Homfray. Cudo óczesnej techniki rozpoczęło pracę 19 stycznia 1788 r.

Piękna dziś dolina z zabytkowym kopcem z początku XIX w., linią kolei wąskotorowej była od końca XVIII w. najważniejszym miejscem wydobycia kruszców srebra i ołowiu w środkowej Europie. Pracowały tu nie tylko maszyny parowe, ale także potężne kieraty odwadniające. 

Dzięki zastosowaniu techniki parowej górnikom udało się ujarzmić siły natury i skutecznie odwadniać podziemia kopalni Fryderyk. Wieści o uruchomieniu pierwszej, a w następnych latach kolejnych 7 maszyn sprawiły, że Tarnowskie Góry stały się obowiązkowym punktem wizyt wielkich tego świata. Pracę maszyn a także tutejszy przemysł oglądały nie tylko koronowane głowy starego kontynentu, ale także książęta, wojskowi, naukowcy, muzycy i poeci. 

Wrażenia z tych wizyt, znamienici goście przelewali na papier wpisując się do tzw. Złotej Księgi Tarnowskich Gór. Zawiera ona ponad 900 nazwisk osób, który odwiedziły miasto gwarków od momentu uruchomienia pierwszej maszyny. "Być może inni zechcą hamować namiętności, inni zwalczać siły natury, tarnogórzanie, wy zaprzęgliście te siły, a one przez was kierowane czynią co im każecie." - napisał Christian Gottfried Klose, który wpisał się do Księgi w lipcu 1797 r.

Uruchomioną 19 stycznia 1788 r. maszynę wykorzystano do odwadniania podziemnych wyrobisk kopalni Fryderyk. W 1834 r. urządzenie zdemontowano i przewieziono do pracy w kopalni węgla Król w Chorzowie. Po maszynie został kilkukondygnacyjny budynek, który przedsiębiorstwo wykorzystało później na cele mieszkaniowe.

- Poszukiwania skupiają się na dwóch elementach. Po pierwsze na odnalezieniu fundamentów budynku tej pierwszej maszyny oraz jednej ze sztolni, tzw. Kunst Rösche, dzięki której można było odprowadzić wodę z tego rejonu do rzeki Stoły - mówi Wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej Zbigniew Pawlak

Zdaniem wiceszefa SMZT, odkrycie fundamentów budynku, w którym pracowała 32-calowa maszyna parowa typu Newcomen, a także dawnej sztolni Kunst Rösche, byłoby przełomowe i otworzyłoby drogę do rozmów ze Śląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków o rozpoczęciu na tym terenie badań archeologicznych.

 

Prowadzone w okolicy Parku Kunszt prace wzbudzają w każdym z mieszkańców Tarnowskich Gór niesamowite emocje, są próbą dotarcia do naszych źródeł – bowiem tutaj zaczęła się druga znacząca era wydobycia rud ołowiu, srebra i cynku. To także miejsce rozpoczęcia w tej części Europy rewolucji przemysłowej– mówi burmistrz Tarnowskich Gór Arkadiusz Czech wskazując, że  zainstalowana pierwsza maszyna parowa zrewolucjonizowała nie tylko odwadnianie tarnogórskich podziemi, ale również nadała górnośląskiemu górnictwu nowego wymiaru.

 

Wstępne badania rejonu założenia kopalni Fryderyk to efekt umowy, jaką w czerwcu uiegłego roku Urząd Miasta Tarnowskie Góry podpisał z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach. Sprawę badań pilotuje natomiast Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, partner strategiczny tarnogórskiego magistratu.

Wyniki przeprowadzonych, wstępnych badań, naukowcy będą poddawali teraz wnikliwej analizie i obróbce komputerowej.

 

 

2 lata temu, 2018-01-24
REKLAMA

REKLAMA

2020-07-03
Przedszkola z Tarnowskich Gór zmierzą się w Veoliadzie - Olimpiadzie Przedszkolaków on-line

Trwająca od kilku miesięcy izolacja to nie tylko ograniczone możliwości aktywnego spędzania czasu, to też ograniczony kontakt z rówieśnikami i...

2020-07-03
Eko działania w Tarnogórskim Centrum Kultury

Teren zielony przed Tarnogórskim Centrum Kultury zyskał nowych mieszkańców.

2020-07-03
Wypadek w Boniowicach. Motocyklista zderzył się z ciężarówką

Policjanci wyjaśniają okoliczności wypadku drogowego, do którego doszło na ulicy Bytomskiej w Boniowicach. W zderzeniu motocykla z ciężar&oacut...

2020-07-03
Wracają pociągi Kolei Śląskich do Bohumina

Informacja na jaką czekało wielu pasażerów. Pociągi kolei Śląskich, po ponad trzech miesiącach wznowiły połączenia do czeskiego Bohumina!

2020-07-02
Ruch Radzionków ma nowego prezesa

Pod koniec czerwca Ruch Radzionków wreszcie wybrał nowego prezesa. Został nim Witold Wieczorek dotychczasowy wiceprezes Żółto-Czarn...

2020-07-02
Powiatowy wymazobus kończy pracę

Do 3 lipca będzie jeździł wymazobus obsługujący mieszkańców powiatu tarnogórskiego w ramach wsparcia, które udzieliły władze powi...

2020-07-02
Tour de Pologne: Kolarze przejadą przez Piekary Śląskie

Ponad 891 kilometrów w ciągu pięciu dni pokonają kolarze w 77. Tour de Pologne UCI World Tour. Wielkie ściganie rozpocznie się 5 sierpnia na St...

2020-07-02
Rusza kampania "Wybieram Śląskie"

W konferencji inaugurującej projekt, która odbywała się w Parku Śląskim, obok marszałka Jakuba Chełstowskiego wziął także udział Łukasz Golec.&...

2020-07-02
Sowa uratowana przez policjantów

Z nietypową interwencją mieli do czynienia policjanci z drogówki. Mundurowi zostali wezwani do kolizji, podczas której zgłaszający potrą...

2020-07-02
„Wiosenne ASPiracje” - Czarne Słońce Jacka Rykały w CKŚ

Od 23 maja w Centrum Kultury Śląskiej można podziwiać prace Jacka Rykały - malarza , poety, reżysera, dramaturga, wykładowcy Akademii Sztuk Pięknych...

2020-07-01
Kolejna seniorka oszukana. Straciła kilkanaście tysięcy złotych! Policja ostrzega!

Kolejna seniorka mieszkająca na terenie miasta padła ofiarą przestępców, którzy rzekomo chcieli naprawić sieć wodnokanalizacyjną. 83-let...

2020-07-01
Półkolonie w Hali Sportowej i Parku Wodnym - ruszyły zapisy

Stowarzyszenie Sanus Vivere organizuje Sportowe Półkolonie w Hali Sportowej i Parku Wodnym. Zapisy online ruszyły 29 czerwca.