TG STACJA Telewizja z Miasta Gwarków
4 miesiące temu, 2017-06-08

Koszenie Zalewu Nakło-Chechło

  Weronika Herzog

Nad Zalewem Nakło – Chechło przygotowania do sezonu są już na finiszu. Czystość wody pozostawia wiele do życzenia. Dlatego postanowiono usunąć zalegającą na dnie roślinność. 

Roślinność wodna zanurzona oraz szuwarowa stanowią bardzo ważny element ekosystemu zbiorników wodnych. Pozytywnym działaniem makrofitów jest ich wpływ na czystość wody poprzez: pochłanianie biogenów (w szczególności fosforu i azotu), zwiększenie sedymentacji cząstek stałych z toni wodnej do osadów dennych, stabilizację osadów dennych. Działanie to przekłada się wprost na jakość oraz przezroczystość wody. Ponadto roślinność porastająca dno zbiorników wodnych stanowi kryjówkę i miejsce tarła ryb, jest siedliskiem oraz pokarmem dla wielu organizmów wodnych, ogranicza rozwój fitoplanktonu (w tym chroni przed zakwitami sinic). Jednak nadmierny rozwój roślinności wodnej przyczynia się do pogorszenia stanu zbiornika wodnego, utrudnia lub wręcz uniemożliwia sportowe i rekreacyjne wykorzystanie jezior i stanowi realne zagrożenie utonięciem osób kąpiących się. 

Skład gatunkowy roślinności wodnej oraz stopień pokrycia dna roślinnością jest wyznacznikiem czystości jeziora oraz stopnia jego troi (żyzności). Z punktu widzenia ochrony jezior przed zarastaniem i degradacją im niższa zawartość substancji organicznej w zbiornikach wodnych, tym lepiej. Zwiększenie żyzności zbiorników prowadzi do: spadku przezroczystości wody, pogorszenia warunków tlenowych, zwiększenia ilości osadów dennych (zamulenia), zmniejszenia bioróżnorodności (spadek ilości gatunków flory i fauny, ustępowanie gatunków cennych przyrodniczo), zwiększenia ilości glonów, może prowadzić również do masowego pojawienia się sinic (zakwitów). W kolejnych etapach procesy te nasilają się mogą już być całkowicie nieodwracalne, jeziora ulegają wypłyceniu, a ich brzegi są coraz obficiej porastane przez roślinność szuwarową, która stopniowo jest zastępowana przez roślinność typowo lądową. Skutkiem tego powierzchnia zbiornika wodnego zmniejsza się a jego życie biologiczne zamiera. 

Pod względem żyzności, czyli zasobności w substancje organiczne, wyróżniamy jeziora: oligotroficzne, oligomezotroficzne i mezotroficzne, dystroficzne i eutroficzne.

Zbiorniki dystroficzne – ich wody zawierają duże ilości substancji organicznej (kwasów humusowych), wiążących azot i fosfor w formy niedostępne dla roślin. Woda  jest żółta lub brunatna. Występuje niewiele gatunków roślin i zwierząt. Do zbiorników dystroficznych zaliczamy zwykle małe bezodpływowe jeziorka śródleśne, zbiorniki śródbagienne. Najrzadsze i zarazem najcenniejsze ekosystemy tworzą jeziora oligotroficzne, w których cała wyprodukowana materia organiczna podlega procesowi mineralizacji i powraca do obiegu. W tego typu jeziorach prawie wcale nie występują procesy zarastania i osadzania materii organicznej (powstawania osadów dennych). Ekosystemy te są szczególnie wrażliwe na degradację. Jeziora ligo-mezotroficzne i mezotroficzne to zbiorniki o umiarkowanej żyzności. Wody tych jezior są czyste, dobrze natlenione, zawierają stosunkowo niewielką ilość substancji organicznych. Niestety tego typu jeziora są silnie podatne na degradację. Ostatnim i zarazem najpopularniejszym w Polsce typem są jeziora eutroficzne – bardzo żyzne, o małej przezroczystości wody, obficie porastanie przez roślinność wodną i szuwarową. 

Zalew Nakło Chechło jest bardzo obficie porastany przez roślinność zanurzoną. Hydromakrofity porastają niemal całą powierzchnię dna. Zbiornik  jest stosunkowo płytki, a woda charakteryzuje się dużą przezroczystością. Z badań wykonywanych przez SANEPID wynika, że woda zaliczana jest do I klasy czystości. Dzięki temu w Zalewie panują bardzo dobre warunki dla rozwoju roślinności wodnej (duża ilość światła i dobre warunki tlenowe). Niepokój budzi natomiast jej skład gatunkowy. W trakcie obserwacji terenowych na niemal całej powierzchni Zalewu stwierdzono bardzo obite występowanie jednego, całkowicie dominującego gatunku – wywłócznika kłosowego, który na obszarze niemal całego zbiornika tworzy zwarte, wielkopowierzchniowe zbiorowiska. Udział gatunków takich jak: rogatek sztywny czy moczarka kanadyjska jest znikomy. 

W płytkich jeziorach roślinność stanowi kluczowy składnik życia biologicznego i stanowi o wzajemnym oddziaływaniu wszystkich jego elementów. Biorąc pod uwagę skład i ilość obecnych w Zalewie Nakło Chechło wodorostów można z całą pewnością powiedzieć, że już dziś równowaga biologiczna w tym zbiorniku jest poważnie zakłócona, co jest związane ze spadkiem bioróżnorodności oraz wzrostem poziomu trofi (żyzności). Zalew jest zbiornikiem sztucznym. Jego dno jest piaszczyste i pierwotnie pozbawione jakichkolwiek osadów dennych, a woda zaliczana jest do pierwszej klasy czystości (badania prowadzone przez SANEPID). Potencjalnie powinien znaleźć się w grupie jezior o średnim poziomie żyzności (mezotroficznych). Szczególnie, że otoczony jest lasem, a nie polami uprawnymi, stąd też napływ biogenów (azotu i fosforu) ze zlewni jest ograniczony. Dodatkowo zbiornik ten wedle posiadanej wiedzy nigdy nie stanowił odbiornika ścieków bytowych ani przemysłowych, a główne źródła zanieczyszczeń, dostających się do Zalewu to gospodarka rybacka oraz aktywność rekreacyjna. Porastający dno zbiornika wywłócznik kłosowy jest uznawany za gatunek będący doskonałym bioindykatorem (organizmem cechującym się zróżnicowaną wrażliwością i charakterystyczną reakcją na działanie czynników środowiskowych). Tworzy zwarte jednogatunkowe zbiorowiska jedynie w zbiornikach eutroficznych. W przypadku jezior mezotroficznych jest jedynie gatunkiem towarzyszącym w innych zbiorowiskach roślinności zanurzonej i nie tworzy wielkoobszarowych „łąk”. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że Zalew Nakło Chechło w chwili obecnej kwalifikuje się jako zbiornik eutroficzny i koniecznością staje się ochrona przed dalszym procesem degradacji. W związku z tym należy podjąć działania mające na celu ustabilizowanie dostaw biogenów do zbiornika oraz ochronę bioróżnorodności. W pierwszej kolejności należy przedsięwziąć:

- kontrolę szczelności szamb w ośrodkach wypoczynkowych oraz prywatnych domkach wypoczynkowych wokół Zalewu,

- wprowadzić ograniczenie lub całkowity zakaz używania zanęt wędkarskich, które obecnie są prawdopodobnie głównym źródłem nutrientów (biogenów), a w szczególności fosforu. Szczególnie niebezpieczne są zanęty gotowe, ze względu na podwyższoną koncentrację składników odżywczych. Wielokrotnie udowodniono, że stosowanie zanęt wędkarskich stanowi poważny problem dla czystości wód stojących. Jeden wędkarz średniorocznie zużywa ponad 30 kg zanęt. Mnożąc tę ilość przez liczbę wędkarzy na Zalewie uzyskamy tysiące kilogramów substancji nawozowych, które tylko w niewielkim stopniu zostaną spożyte przez ryby i wraz z nimi usunięte ze zbiornika (głównie dzięki połowom ryb karpiowatych), większość trafi na dno, stając się nawozem dla roślinności podwodnej. 

- regularnie usuwać nadmiar biogenów poprzez racjonalne odłowy ryb (w szczególności karpiowatych) oraz koszenie i usuwanie poza teren zbiornika roślinności wodnej, w szczególności gatunku dominującego – wywłócznika kłosowego,

Należy również rozważyć aktywną kontrolę i przywrócenie różnorodności gatunkowej flory i fauny, a w szczególności racjonalne kształtowanie struktury gatunkowej ichtiofauny przez Polski Związek Wędkarski. Zaleca się sporządzenie planu gospodarki rybackiej w porozumieniu z niezależnym specjalistą z dziedziny biologii wód. 

Uzasadnionym wydaje się wyznaczenie stref o charakterze wybitnie rekreacyjnym i sportowym oraz stref rybackich. Ze względu na charakter i użytkowanie Zalewu oraz jego popularność działanie to może stać się konieczne również ze względu na bezpieczeństwo osób korzystających  z dobrodziejstw Zalewu. Należy również chronić siedliska ptaków wodnych, a także (w miejscach o ograniczonej presji turystycznej) wyznaczyć miejsca sprzyjające bytowaniu i rozrodowi ptaków żywiących się roślinnością wodną (łabędzie, kurki wodne). 

Zwalczanie mechaniczne (koszenie) jest obecnie uznawane za najlepszą metodę walki z nadmiernie rozwiniętą roślinnością wodną. Jest to przede wszystkich sposób najmniej inwazyjny, ponieważ nie wiąże się z wprowadzaniem do środowiska wodnego żadnych substancji chemicznych, mogących powodować zagrożenie (opryski). Nowoczesny sprzęt do koszenia i usuwania wodorostów spełnia wymogi bezpieczeństwa pod względem emisji spalin i emisji hałasu. Ruchome ramię koszące pozwala na precyzyjny dobór głębokości koszenia, a kosz zbierający skoszone wodorosty został doposażony w siatkę o małych oczkach, aby zwiększyć dokładność zbierania pokosu. Gatunek porastający Zalew Nakło Chechło – wywłócznik kłosowy jest rośliną, która bardzo łatwo się rozsiewa za pomocą niewielkich fragmentów rośliny matecznej, które po oderwaniu i opadnięciu na dno łatwo się w nim  korzenią, dając początek nowej roślinie. Dokładne zbieranie wykoszonych wodorostów zapobiega rozsiewaniu się wywłócznika kłosowego. Wraz z wykoszoną i usuniętą poza obszar Zalewu biomasą usuwamy z niego nadmiar biogenów, które rośliny pobrały z wody i „wbudowały” w swoje organizmy. Jest to szczególnie ważne ponieważ stanowi element walki z eutrofizacją jeziora.

4 miesiące temu, 2017-06-08
REKLAMA

REKLAMA

2017-10-23
Niebawem pożegnamy się ze zmianą czasu

W najbliższy weekend z 28 na 29 października, zmienimy czas z letniego na zimowy. W Polsce zmiana czasu została wprowadzona w okresie międzywojennym,...

2017-10-23
Spotkanie z profesorem Rzeplińskim

W najbliższy wtorek odbędzie się kolejne spotkanie w ramach Tarnogórskiego Klubu Obywatelskiego. Tym razem gościem w galerii Inny Śląsk będzie...

2017-10-21
Psim nosem pisane: KUBUŚ

#Adoptuj_Kubusia Kuba kolejny mały, wielki bohater naszego cyklu "Psim nosem pisane". Kubuś trafił do schroniska, po tym jak jego Pani zmarła, a je...

2017-10-20
W samolotach Wizz Air będzie zniesiona opłata za większy bagaż podręczny

Od 29 października br. na pokład samolotu linii Wizz Air będzie można bezpłatnie wnieść większą walizkę niż do tej pory. Wszystko to za sprawa nowej p...

2017-10-19
Tarnowskie Góry świętują UNESCO w Filharmonii Śląskiej

Od wpisu tarnogórskich obiektów na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO minęły ponad 3 miesiące, ale miasto wciąż żyje tym sukcesem. Kole...

2017-10-19
Informacje 7 Dni / 19.10.2017

W dzisiejszym wydaniu informacji 7 DNI - nowe inwestycje w Kaletach i 5 milionów dotacji na instalacje fotowoltaiczne oraz kolektory słoneczne. Powiem...

2017-10-18
Taksówka poza trasą

W poniedziałek 16 października około godziny 13, na obwodnicy nieopodal Osady Jana doszło do groźnie wyglądającego wypadku. Samochód kiero...

2017-10-18
Utrudnienia na ulicy Sienkiewicza

W środę rano rozpoczyna się przebudowa terenu woków Urzędu Miasta w Tarnowskich Górach. Z ulicy Sienkiewicza znikną stare garaże, a zast...

2017-10-18
Już wkrótce Festiwal Smaku!

Zapraszamy na pierwszą edycję Festiwalu Smaku, która odbędzie się w Tarnowskich Górach i Piekarach Śląskich od 6 do 10 listopada. P...

2017-10-17
PECHOWY PIĄTEK TRZYNASTEGO

Piątek trzynastego okazał się bardzo pechowy dla mieszkańców naszego powiatu. Tego dnia doszło do dwóch poważnych wypadków drogow...

2017-10-16
Zaproszenie na XVI Sympozjum Tarnogórskie

"Polityka: od Niccolo Machiavellego do Jana Pawła II" to tytuł tegorocznego XVI Sympozjum Tarnogórskiego, które odbędzie się 21 i 23 października. Wy...

2017-10-14
Pyrzowice nie obniżają lotów

Stopniowe odwoływanie lotów przez Ryanair'a oraz Wizz Air'a nie zniechęciły pasażerów do korzystania z lotniska w Pyrzowicach. W...

NEWSLETTER

 
Zapisz się do naszego systemu powiadomień już dziś!
Będziesz otrzymywać od nas najświeższe informacje.


Jak się nazywasz?
Wykryliśmy, że zarejestrowałeś
chęć otrzymania newsletter'a od nas.
Podaj swoje imię